12.Yargı Paketi: Ortaklığın Giderilmesi Davasında Açık Artırma İle Satışta Yeni Dönem

Bilindiği üzere kamuoyunu oldukça meşgul eden 12.Yargı Paketi yasalaşmayı bekliyor. Kanunla birçok kanundaki değişikliğin yanı sıra miras hukukunda çok mühim bir değişiklik de gündemde.

Miras hukukunda mirasbırakanın ölümüyle birlikte terekenin (miras mallarının) mirasçılar arasında paylaştırılması söz konusudur. Muris öldüğü zaman mirasçılar, murisinaktif ve pasif malvarlığı üzerinde kendiliğinden elbirliğiyle malik olurlar. Yani tereke henüz paylaştırılmamışken elbirliğiyle mülkiyet oluşur ve hiçbir mirasçı, diğerlerinden habersiz veya izinsiz miras mallarına yönelik işlem ve tasarrufta bulunamaz. Herhangi bir işlem ve tasarruf için tüm mirasçıların izni gerekir. Miras malları üzerindeki elbirliğiyle mülkiyetin paylı mülkiyete dönüşmesi için mirasçılar arasında miras paylaşımı yapılması veya mahkemekararıyla elbirliğiyle mülkiyetin paylı mülkiyete çevrilmesine karar verilmesi gerekir.Böylelikle mallar üzerinde herkesin belirli bir hissesi olur. Paylı mülkiyette her paydaş (mirasçı), kendi payını üzerinde istediği şekilde tasarruf ve işlemlerde bulunabilir. Elbirliğiyle mülkiyetin paylı mülkiyete dönüşmesi için mirasçıların anlaşıp mal paylaşımı yapmasıgerekir. Mirasçılar arasında anlaşma sağlanamazsa mirasçılardan en az biri, murisin son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine dava açıp ortaklığın paylı mülkiyete çevrilmesini ister. Eğer mirasçılar, ortaklığın tamamen sona erdirilmesini isteyipelbirliğiyle malik ya da paylı malik olmak istemezlerse “ortaklığın giderilmesi (izale-i şüyu) veya diğer adıyla paylaşma (taksim)” davasıyla paylaşımın mahkeme eliyle yapılmasını talep edebilir. Ortaklığın giderilmesi davası, murisin son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine açılmalıdır. Ancak dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur. 

Ortaklığın giderilmesi davasında hâkim, üzerinde elbirliğiyle hak sahipliği bulunan tereke mallarını, mirasçıların miras paylarına göre gruplara ayırarak, bunlar üzerinde tek başına hak sahibi olunacak şekilde her bir mirasçıya tahsis eder. Dava sonucunda oluşturulan payların hangi mirasçılara tahsis edildiğine ilişkin verilen kararla, bu mirasçılar kendilerine tahsis edilen mallara derhâl sahip olurlar. Ayrıca tasarruf işlemi gerekmez. Bu karardan sonra kendisine tahsis edilen malı elde etmek isteyen mirasçı, taşınırlarda istihkak, taşınmazlarda tescilin düzeltilmesi davası açacaktır. Ortaklığın giderilmesi davası, başka bir yolla miras ortaklığı sona ermedikçe (paylaşma sözleşmesi, elbirliğiyle mülkiyetin paylı mülkiyete çevrilmesi) zamanaşımına tabi değildir, her zaman açılabilir.

Ortaklığın giderilmesi davasında dava konusu mal veya malların aynen bölünmesi mümkün değilse veya bölünme malın değerinde ciddi bir kayba yol açacaksa, hâkim malları sattırarak bedelini paylaştırır ve ortaklığı sona erdirir. Bu satış, mahkeme kararının kesinleşmesinden sonra sulh hukuk mahkemesi satış memurluğu veya icra dairesi kanalıyla ve açık artırma usulüyle gerçekleştirilir. Satış süreci İcra İflas Kanunu hükümlerine göre yapılır. Buna göre dava konusu mal, ihalede en yüksek teklifi verene satılır ve satış bedeli mirasçılara dağıtılır. Açık artırma oturumu, en fazla 2 kere gerçekleştirilir. 

12.Yargı Paketi’nde yapılan düzenlemeyle, bundan sonra satış suretiyle giderilmesine karar verilen mallar için ilk açık artırma oturumu, 3.kişilere tamamen kapalı olarak sadece mirasçılar arasında gerçekleştirilecek. Ancak bu hak, sadece 1.açık artırma oturumu için geçerli olacak. Eğer ilk oturumda şartlar sağlanamazsa veya alıcı bulunamazsa, 2.oturum dışarıya açık olacak. Ayrıca eski uygulamada ihaleye katılan mirasçılar, kendi hisseleri oranında teminat yatırmaktan muaf tutuluyordu. Ancak bu durum çok suistimallere yol açıyordu. Yeni dönemde pay sahiplerinin teminat muafiyetleri kaldırılacak ve mirasçılar da tıpkı 3.kişiler gibi ihaleye girmeden önce muhammen bedelin %10’u oranında nakit veya teminat mektubu sunmak zorunda kalacaklar. Ayrıca en yüksek teklifi verip ihale bedelini yatırmayan kişinin yatırdığı teminat iade edilmeyecek ve bu para öncelikle satış masraflarına kesilecek ve kalan tutar diğer hak sahiplerine tazminat olarak dağıtılacak. Ek olarak, ihale sürecini bu şekilde kesintiye uğratan kişiye, teklif ettiği bedelin %5’i oranında idari para cezası uygulanacak.

Yapılacak bu düzenlemeyle, miras mallarının aile içinde kalması ve düşük bedelle 3.kişilere gitmesinin önüne geçilmesi hedeflenmekte ve kamuoyunun beklentisi nihayete erdirilmektedir.

İREM DİNCER